TIN CHUYÊN NGÀNH

Kỹ thuật thu thập thông tin Thống kê

(TKBL) - 13:25 10/08/2018 - Xem: 1.570
ThS. Vũ Thị Thu Thủy - Vụ trưởng Vụ Thống kê Giá, TCTK 

Thông tin thống kê đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của quốc gia và hội nhập quốc tế với xu hướng sử dụng thông tin thống kê phục vụ lập kế hoạch dựa trên “bằng chứng” ngày càng phổ biến. Để “chụp ảnh” chính xác thực trạng các vấn đề được quan tâm, phương pháp thu thập thông tin thống kê đang tiếp tục được nghiên cứu, cải tiến và phát triển.

Tổng quan về kỹ thuật thu thập thông tin thống kê

Kỹ thuật thu thập thông tin là cách thức mà theo đó thông tin cần nghiên cứu từ các đối tượng điều tra (con người, vật thể, hiện tượng) sẽ được báo cáo hoặc ghi chép lại một cách có hệ thống. Kỹ thuật thu thập thông tin đề cập đến một nội dung hẹp hơn phương pháp thu thập thông tin, trong đó chủ yếu nhấn mạnh vào cách thức tổ chức triển khai để thông tin được thu thập. Tuy nhiên, các bước, các công đoạn của quá trình thu thập thông tin có mối liên quan ràng buộc đến nhau, do vậy khi đã lựa chọn một kỹ thuật thu thâp thông tin nào đó thì các bước xây dựng bảng câu hỏi và tổ chức hình thức hoặc môi trường để thu thập số liệu cũng phải được nghiên cứu và áp dụng cho phù hợp. Một số kỹ thuật thu thập thông tin thường được sử dụng trong thống kê như: Sử dụng nguồn thông tin sẵn có; Quan sát; Phỏng vấn; Thảo luận nhóm. (…)

Quan sát: Đây là kỹ thuật lựa chọn, xem và ghi chép lại các thông tin về đặc điểm hoặc hành vi của đối tượng nghiên cứu. Quan sát vật liệu nền nhà là một ví dụ đã được hướng dẫn sử dụng để thu thập thông tin về nhà ở trong một số cuộc điều tra xã hội (ví dụ: Điều tra mức sống dân cư; Điều tra tình hình phụ nữ và trẻ em_MICS, Điều tra quốc gia về thanh niên và vị thành niên Việt Nam_SAVY…).

Phỏng vấn: Kỹ thuật này được sử dụng thông dụng trong thu thập thông tin thống kê. Một cuộc phỏng vấn có thể được thực hiện qua các hình thức sau:

- Phỏng vấn trực diện/trực tiếp

Đây là phương pháp thu thập số liệu cổ xưa nhất nhưng thông dụng nhất từ trước đến nay. Hầu hết các cuộc điều tra thống kê quốc gia về kinh tế xã hội của Việt Nam đã và đang sử dụng kỹ thuật này. Điều tra viên sử dụng bảng hỏi để phỏng vấn trực tiếp người trả lời để ghi câu trả lời vào chỗ thích hợp trong bảng hỏi; Phỏng vấn trực tiếp thường thu thập được số liệu với chất lượng tốt, tỷ lệ trả lời phỏng vấn cao. (…)

Các phiên bản của kỹ thuật phỏng vấn trực diện gồm: Sử dụng bảng câu hỏi giấy và sử dụng bảng câu hỏi điện tử thông qua phỏng vấn trực diện ghi chép bằng máy tính (CAPI). Các thiết bị thường được sử dụng như: Thiết bị điện tử hỗ trợ cá nhân (PDA), máy tính bảng hoặc các thiết bị di động khác.

- Phỏng vấn viết (anket) hay còn gọi là điều tra tự điền

Kỹ thuật này được sử dụng khá phổ biến vì những ưu điểm nổi trội như dễ tổ chức, không sử dụng hoặc sử dụng rất ít điều tra viên, điều tra trong thời gian ngắn và có thể tiến hành đồng thời nhiều người cùng một lúc do vậy giảm chi phí điều tra, thông tin thu được khách quan và trung thực hơn(…).

- Phỏng vấn qua điện thoại

Phỏng vấn qua điện thoại có một số ưu điểm so với phỏng vấn trực diện đó là ít tốn kém hơn (đặc biệt là giảm chi phí đi lại đến gặp đối tượng điều tra), tiết kiệm thời gian hơn, thông tin khách quan hơn, do chi phí thấp hơn nên mức độ bao phủ (mẫu điều tra) rộng hơn. (…)

Các phiên bản của kỹ thuật phỏng vấn qua điện thoại gồm bảng câu hỏi giấy và bảng câu hỏi điện tử (CATI).

- Phỏng vấn kết hợp giữa các kỹ thuật thu thập thông tin qua điện thoại, trực diện hoặc phỏng vấn viết

Tận dụng những ưu điểm của các kỹ thuật phỏng vấn thu thập thông tin, việc kết hợp giữa các hình thức của kỹ thuật này đã được nghiên cứu và ứng dụng như phỏng vấn trực diện và tự điền đã được nghiên cứu để xây dựng nên kỹ thuật trả lời ngẫu nhiên (RRT).

RRT lần đầu tiên được phát triển bởi Warner (1965) như một phương pháp thay thế các điều tra hỏi đáp truyền thống nhằm nâng cao tính “hợp tác” của đối tượng điều tra khi được hỏi các thông tin nhạy cảm. (…)

Thảo luận nhóm: Thảo luận nhóm thường được sử dụng trong các nghiên cứu xã hội, một nhóm thường từ 8-12 người thảo luận tự do về vấn đề nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của điều phối viên. Thảo luận nhóm giúp: Tập trung vào vấn đề nghiên cứu và phát triển các giả thuyết với các vấn đề có liên quan thông qua việc thảo luận sâu về các vấn đề và các nguyên nhân; Thiết lập các câu hỏi phù hợp đối với các cuộc điều tra quy mô lớn; Giúp hiểu và giải quyết các vấn đề không mong đợi trong can thiệp.

Đánh giá những điểm mạnh và điểm yếu của các kỹ thuật thu thập thông tin

Với mỗi kỹ thuật thu thập thông tin thống kê đều có những điểm mạnh và điểm yếu nhất định. Bảng đánh giá dưới đây tổng hợp ưu, nhược điểm của một số kỹ thuật phỏng vấn thu thập thông tin thống kê. Bên cạnh đó, một điểm chung trong ứng dụng công nghệ thông tin trong các kỹ thuật thu thập thông tin thống kê là: Tính nhất quán của số liệu thu thập được đảm bảo (kiểm tra logic được thực hiện ngay trong quá trình thu thập tại địa bàn), tỷ lệ trả lời cao và có số liệu điện tử sẵn sàng khi kết thúc điều tra thực địa (không phải thực hiện nhập tin), kiểm soát điều tra tốt hơn (…)

* Xây dựng bảng hỏi điện tử có thể tốn kém, nhưng chi phí thu thập số liệu thấp

Để đảm bảo tính khả thi và nâng cao chất lượng số liệu thu thập, người thiết kế điều tra cần nghiên cứu và áp dụng các kỹ thuật thu thập thông tin phù hợp với chủ đề nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và địa bàn nghiên cứu. Không có một công thức chung cho việc ứng dụng này mà cần dựa trên lợi thế của từng kỹ thuật thu thập thông tin để áp dụng linh hoạt. Thông thường, các cuộc điều tra thống kê thường áp dụng kết hợp các kỹ thuật khác nhau trong cùng cuộc điều tra để có thể thu thập được số liệu chính xác nhất, đảm bảo tính bảo mật và các nguyên tắc trong đạo đức nghiên cứu./.

 Nguồn: Trích Tạp chí Con số và Sự kiện số 8/2015

    Xem nhiều

    Mới nhất

    Cùng chủ đề

    Cục Thống kê tỉnh Bạc Liêu
     112, Bà Triệu, Phường 3, TP. Bạc Liêu, Tỉnh Bạc Liêu
     02913.949.303
     baclieu@gso.gov.vn
    Giấy phép số: 05/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Bạc Liêu cấp ngày 02/11/2015
    LƯỢT TRUY CẬP

    79.681