TIN CHUYÊN NGÀNH

Kinh nghiệm tính chỉ tiêu GDP xanh của một số nước

(TKBL) - 13:28 10/08/2018 - Xem: 1.561

ThS. Đinh Thị Thúy Phương
Phó Viện trưởng Viện Khoa học Thống kê

Trên thế giới một số nước đã nghiên cứu tính chỉ tiêu GDP xanh và hầu hết xuất phát từ Hệ thống tài khoản kinh tế và môi trường (viết gọn là SEEA), tuy nhiên mới dừng lại tính thử nghiệm. Trong phạm vi bài viết này tác giả giới thiệu kinh nghiệm tính chỉ tiêu GDP xanh của Nhật Bản và Trung Quốc.

Nhật Bản

SEEA của Nhật Bản được xây dựng dựa trên cơ sở mở rộng Hệ thống tài khoản quốc gia (viết gọn là SNA) theo 3 cách: (i) Các hoạt động kinh tế được phân thành các hoạt động có liên quan tới bảo vệ môi trường (viết gọn là BVMT) và các hoạt động không liên quan tới BVMT; (ii) Danh giới tài sản được mở rộng đó là tài sản phi sản xuất, loại tài sản này đã không được xem như tài sản kinh tế trong SNA; (iii) Việc làm suy yếu và thoái hoá cả hai loại tài sản tự nhiên có tính chất kinh tế và tài sản tự nhiên phi kinh tế được xem như khấu hao tài sản cố định, được khấu trừ trong việc tính tổng sản phẩm trong nước (viết gọn là GDP) thuần đã được điều chỉnh có tính đến yếu tố môi trường hoặc chỉ tiêu GDP xanh. (…)

- Đối với sử dụng đất và rừng

Chi phí môi trường quy đổi do việc phá huỷ môi trường sinh thái của hoạt động mở rộng đất đai được tính như giá trị tăng thêm (VA), VA bị mất đi nếu đất đai không được mở rộng. Việc mở rộng đất đai liên quan đến việc chuyển đổi vùng đất rừng thành đất sử dụng ở các vùng đô thị.

Chi phí môi trường quy đổi do việc phá rừng, được thống kê khi lượng cây rừng bị chặt đốn vượt quá mức tăng tự nhiên. Nó được ước tính như thu nhập bị mất đi do lượng cây rừng bị chặt đốn vượt mức tăng tự nhiên và được giả định bằng sản lượng gỗ xây dựng bị mất đi.

- Đối với suy kiệt các nguồn tài nguyên trong lòng đất

Suy kiệt các nguồn tài nguyên được tính bằng giá trị các tài sản dưới lòng đất bị giảm do khai thác. Trong SNA chỉ xem xét giá trị đầu ra của khai thác tài nguyên và lờ đi việc dự trữ lượng tài nguyên bị suy giảm. Để tính chi phí môi trường quy đổi đối với trường hợp nguồn tài nguyên bị suy kiệt, Nhật Bản sử dụng phương pháp chi phí sử dụng.

Trung Quốc

SEEA Trung Quốc (viết tắt CSEEA) dựa trên cơ sở SNA 1993, SEEA của Liên hợp quốc, cấu trúc SEEA Nhật Bản và điều chỉnh chỉ tiêu GDP thuần có yếu tố môi trường là chỉ tiêu GDP xanh. Cấu trúc CSEEA của Trung Quốc là ma trận cấp 27 x 28, có 27 dòng và 28 cột; 27 dòng gồm các thành phần chính (Tài sản lưu động đầu kỳ; sử dụng tài sản tự nhiên có tính kinh tế; VA xanh; điều chỉnh khác; Tài sản lưu động cuối kỳ); 28 cột gồm 5 thành phần chính (Sản xuất trong nước; tiêu dùng cuối cùng; ngoại thương; tài sản kinh tế và tài sản phi kinh tế). Điểm nổi bật của CSEEA liên quan đến chỉ tiêu GDP xanh là “Điều chỉnh GDP thuần có yếu tố môi trường”. (…)

+ Ước lượng suy giảm giá trị nguồn tài sản tự nhiên

Thành phần quan trọng tính chi phí môi trường, là sự giảm sút giá trị tài sản tự nhiên. Trung Quốc xác định và phân biệt giá trị hai loại tài sản: (i) Các tài sản có giá trị kinh tế trong tự nhiên, gồm: rừng, đất cỏ và đất trồng trọt; (ii) Các tài sản không có giá trị kinh tế trong tự nhiên, gồm: không khí và nước.

Tài sản có giá trị kinh tế trong tự nhiên: Sự suy giảm giá trị tài sản có giá trị kinh tế trong tự nhiên được xem như là sự phá huỷ giá trị môi trường sinh thái. Việc ước lượng sự suy giảm giá trị tài sản kinh tế tự nhiên (chủ yếu đối với rừng và đất cỏ) được tiến hành giống như việc ước lượng sự mất đi chức năng của môi trường sinh thái và dịch vụ môi trường và chức năng sản xuất của nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Tài sản không có giá trị kinh tế trong tự nhiên: Ước lượng sự suy giảm giá trị đối với tài sản không có giá trị kinh tế trong tự nhiên, sử dụng phương pháp ước lượng chi phí duy trì và được dùng để ước lượng sự suy giảm nguồn giá trị tài sản không có giá trị kinh tế trong tự nhiên.

Chi phí duy trì được xem như là các loại chi phí giữ gìn, bảo vệ và duy trì chất lượng nguồn tài nguyên, như trong trường hợp ước lượng sự suy giảm giá trị của không khí và nước. Sự suy giảm giá trị của tài sản có giá trị sử dụng nhưng không có giá trị như: không khí và nước có thể quy đổi sự tăng lên của ô nhiễm không khí và ô nhiễm nước.

+ Ô nhiễm không khí

Sự phát thải khí SO2, TSP, NOx và một số khí thải khác tăng lên sẽ ảnh hưởng và làm chất lượng không khí của Trung Quốc bị suy yếu, đặc biệt là ở khu vực thành thị. Do hạn chế số liệu thống kê các loại khí thải ra không khí (việc thống kê được chi tiết các loại khí thải ra không khí là một việc làm rất khó, chỉ mang tính chất tương đối). Trung Quốc xác định và thống kê tách bạch được có hai loại chất thải gây ô nhiễm không khí chủ yếu là: SO2, TSP.

+ Ô nhiễm nguồn nước

Chủ yếu là do các nhà máy, các đơn vị sản xuất kinh doanh và hộ gia đình gây nên ô nhiễm nguồn nước ở Trung Quốc. Nó đã huỷ hoại chất lượng hệ thống đất phù sa và nền đất của Trung Quốc và gây ra ô nhiễm ở một số khu vực nguồn nước phục vụ cho sinh hoạt của cư dân bị ô nhiễm. (…)

Trên cơ sở phương pháp tính toán chỉ tiêu GDP xanh của một số nước và phương pháp tính của Liên hợp quốc, câu hỏi nghiên cứu đặt ra đối với thống kê chỉ tiêu GDP xanh áp dụng ở Việt Nam, là phương pháp tính chỉ tiêu GDP xanh bao gồm yếu tố nào? nguồn thông tin để đảm bảo tính khả thi trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam? Đặc biệt lưu ý nguồn thông tin phục vụ tính chỉ tiêu GDP xanh, liên quan đến một số yếu tố như: Suy thoái môi trường do ô nhiễm (không khí, nước thải và chất thải rắn) hay vấn đề cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên, trữ lượng nguồn tài nguyên; Mức độ sử dụng nguồn tài nguyên bởi các ngành kinh tế; Chi phí sử dụng đất; Chi phí xử lý ô nhiễm môi trường…

 Nguồn: Tạp chí Con số và Sự kiện số 7/2015

    Xem nhiều

    Mới nhất

    Cùng chủ đề

    Cục Thống kê tỉnh Bạc Liêu
     112, Bà Triệu, Phường 3, TP. Bạc Liêu, Tỉnh Bạc Liêu
     02913.949.303
     baclieu@gso.gov.vn
    Giấy phép số: 05/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Bạc Liêu cấp ngày 02/11/2015
    LƯỢT TRUY CẬP

    87.578